ΛΕΞΗtanil
τ.3

Ένα (ακόμη) άρθρο για τον Leonard Cohen


Μαντώ Σωτηρίου


So long Marianne, everybody knows, I ‘m your man. Take this waltz (and) dance me to the end of love.

Ποίηση σχεδόν και μόνο από τους τίτλους. Αυτός είναι ο κύριος Leonard Cohen. Σ’ αυτό το άρθρο δε θα μιλήσουμε για τον συνθέτη και τραγουδιστή, παρά για τον λογοτέχνη· μια πλευρά του την οποία λίγο ή πολύ επισκίασε η μυσταγωγική φωνή του. Ωστόσο, αν απολαμβάνετε την ανάγνωση με μουσική υπόκρουση, μόνο αυτή θα φτιάξει την κατάλληλη ατμόσφαιρα, εν προκειμένω.  

Ο Λέοναρντ Κοέν (ή Κόεν) γεννήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 1934 στο Μόντρεαλ του Καναδά και πέθανε στις 7 Νοεμβρίου 2016 στο Λος Άντζελες των ΗΠΑ, σε ηλικία 82 χρονών. Μεταξύ άλλων, πίσω του άφησε μια παρακαταθήκη 18 μουσικών δίσκων αλλά και 12 βιβλίων. Από αυτά, μόλις δύο ήταν μυθιστορήματα. Κατά τ’ άλλα ποίηση, στιχουργία, ποίηση. "Poetry is just the evidence of life. If your life is burning well, poetry is just the ash", όπως έχει πει και ο ίδιος.1  

Η μύηση του Κοέν στην ποίηση έγινε πολύ νωρίς, κι έγινε από τον Ισπανό ποιητή Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα. «Ήμουν 15 όταν ξεκίνησα να διαβάζω Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα. Τα ποιήματά του είχαν ίσως τη μεγαλύτερη επιρροή στα κείμενά μου. Συγκέντρωνε έναν κόσμο όπου ένιωθα σαn στο σπίτι μου». Ο Κοέν παραδεχόταν πως το χρωστούσε στον Λόρκα που δεν έγινε, όπως προοριζόταν, «νευροχειρουργός, δασοφύλακας ή υφασματέμπορος». Ένα παράδειγμα του φόρου τιμής που του απέδιδε με κάθε ευκαιρία, είναι και η μετάφραση στην αγγλική του ποιήματος Pequeno Vals Vienes του Ισπανού ποιητή (Little Viennese Waltz) καθώς και η μελοποίησή του (Take this Waltz). Αν δεν έχετε διαβάσει Λόρκα και δεν πειστήκατε ακόμα, ίσως το ξανασκεφτείτε όταν μάθετε ότι ο Κοέν έφτασε στο σημείο να ονομάσει την κόρη του «Λόρκα».  

Κλείνοντας το μεγάλο κεφάλαιο «Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα» στη λογοτεχνική διαμόρφωση του Κοέν, θα αναφερθούμε ενδεικτικά σε κάποιους ακόμα ποιητές που τον επηρέασαν. Αυτοί ήταν οι Ουίλιαμ Μπάτλερ Γέιτς, Ουώλτ Ουίτμαν, Χένρυ Μίλλερ και Ίρβινγκ Λέιτον, ο οποίος μάλιστα υπήρξε καθηγητής και φίλος του στο Πανεπιστήμιο McGill και στον οποίο αφιέρωσε Το βιβλίο του πόθου (Ιανός, 2008). Την περίοδο της φοίτησής του στο McGill (1951-1955) ο Κοέν δημοσίευσε τα πρώτα του ποιήματα στο λογοτεχνικό περιοδικό “CIV/n” και βραβεύτηκε σε λογοτεχνικό διαγωνισμό για τα ποιήματα “Sparrows” και “Thoughts of a Landsman”. Ένα χρόνο μετά την αποφοίτηση, εξέδωσε την πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο “Let Us Compare Mythologies”.

Μέσα στην επόμενη δεκαετία ο Κοέν εξέδωσε δύο μυθιστορήματα, τα οποία κυκλοφορούν και στα ελληνικά (Το αγαπημένο παιχνίδι, Μελάνι, 2005 και Υπέροχοι απόκληροι, Κέδρος, 2012), και τρεις ποιητικές συλλογές (The Spice-Box of Earth, Flowers for Hitler και Parasites of Heaven). Εξαιτίας όμως του απελευθερωμένου ερωτικού στοιχείου στην πένα του, ιδιαίτερα στους Υπέροχους Απόκληρους, οι κριτικές ήταν διχασμένες και οι πωλήσεις αποθαρρυντικές.

Το 1966 αποφάσισε να στραφεί προς τη μουσική και μετακόμισε στη Νέα Υόρκη, πόλη με έντονους καλλιτεχνικούς αναβρασμούς, ιδιαίτερα δε μουσικούς. Δεν μέτρησε λίγες απορρίψεις κι εκεί, προτού η Τζούντυ Κόλλινς κάνει γνωστό το τραγούδι του Suzanne και τον ωθήσει προς το δικό του μουσικό ντεμπούτο έναν χρόνο μετά. Ευτυχώς για όλους εμάς που τον γνωρίσαμε μέσα από τη βραχνή, αισθαντική φωνή του, ο Λέοναρντ Κοέν από τότε είδε μπροστά του μια επιτυχία χωρίς οροφή, μόνο ουρανό.

Αυτό δεν άλλαξε ούτε κατά το διάστημα που αποσύρθηκε ως Ζεν βουδιστής μοναχός προς τον μοναστικό βίο (1994-1999), ενώ στο μεταξύ η αναγνώριση είχε έρθει και για την καθαρόαιμη λογοτεχνική πλευρά του. Το βιβλίο του ελέους (Περισπωμένη, 2013) κέρδισε το βραβείο λογοτεχνίας της Καναδικής Ένωσης Συγγραφέων για την ποίηση. Αργότερα, μεγάλες διακρίσεις υπήρξαν ακόμα το μουσικό βραβείο Γκράμι για το σύνολο του έργου του (2010), η εισαγωγή του στο Songwriters Hall of Fame (2010) και το Βραβείο «Πριγκίπισσα των Αστουριών» για το λογοτεχνικό έργο του (2011).

Περισσότερες συστάσεις για τον έναστρο κόσμο του Λέοναρντ Κοέν θεωρούμε ότι περιττεύουν εάν ο αναγνώστης συγκαταλέγει ήδη τον εαυτό του στους «φανς» του κυρίου. Παρ’ ολ’ αυτά, για περαιτέρω εμβάθυνση στο ποιητικό χάος του προτείνουμε για αρχή τον εξής σύνδεσμο: https://www.youtube.com/watch?v=r2XkfBWSmcs&t=19s.

Λίγο πριν μας αφήσει, είχε δηλώσει σε δημοσιογράφους: «...Σκοπεύω να ζήσω για πάντα». Και πράγματι θα ζει για πάντα· όχι επειδή πέρασε στην ιστορία, αλλά γιατί η μουσική και οι στίχοι του θα μένουν διαχρονικοί και απάλιωτοι όσο η μοναξιά, η πίστη και ο έρωτας. «Με μια πένα από φτερό στα δόντια του, ένα μοναχικό δάκρυ να στριφογυρίζει στην παλάμη του χεριού του, ήταν ο νέος πρίγκιπας ποιητής του Μόντρεαλ, αρρενωπός, αμόλυντος, που ήρθε αναζητώντας πιο ανθεκτικές πόρτες για να καρφώσει τους σπαρακτικούς στίχους του», σημείωσε χαρακτηριστικά ο Τομ Ρόμπινς για τον Λέοναρντ Κοέν.


ΠΗΓΕΣ

http://www.leonardcohenfiles.com/
http://www.biography.com/people/leonard-cohen-9252529#early-life
http://www.uselessdaily.com/world/leonard-cohen-trivia-58-interesting-facts-about-the-singer-novelist/#ixzz4T31LbOiw
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9B%CE%AD%CE%BF%CE%BD%CE%B1%CF%81%CE%BD%CF%84_%CE%9A%CF%8C%CE%B5%CE%BD
http://antikleidi.com/2016/09/21/kohen_robins/

 

] Σε ελεύθερη μετάφραση: «Η ποίηση είναι η απόδειξη της ζωής. Αν η ζωή σου καίγεται καλά, η ποίηση είναι απλώς η στάχτη»