ΛΕΞΗtanil
τ.2

Βασίλης Καρδάσης: «Στη Φλώρινα υπάρχει επίπεδο, συνταιριάζει με τη φυσιογνωμία του ΕΑΠ»


Βασίλης Ρούβαλης

Ο πρόεδρος της διοικούσας επιτροπής του Ελληνικού Ανοιχτού Πανεπιστημίου, Βασίλης Καρδάσης, είναι ένας πανεπιστημιακός με μακρά θητεία στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, ερευνητής και διδάσκων οικονομικής ιστορίας. Τα επιστημονικά ενδιαφέροντά του κινούνται γύρω από θέματα κοινωνικής ιστορίας, εξέλιξης του εμπορίου και της ελληνικής διασποράς. Παράλληλα, έχει υπάρξει μέλος του Eθνικού Συµβουλίου Pαδιοτηλεόρασης από το 2000 έως το 2002 καθώς και επιστημονικός συνεργάτης του «Ε-Ιστορικά» της εφηµερίδας «Ελευθεροτυπία» μέχρι το 2011. Είχε διατελέσει Αντιπρόεδρος του Τµήµατος Οικονοµικών Επιστηµών την περίοδο 2001-2002, μέλος της Συγκλήτου του Πανεπιστημίου Κρήτης από το 1997 έως το 1999, Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Ερευνών του ιδρύματος και μέλος του Δ.Σ. της Ελληνικής Εταιρείας Οικονοµικής Ιστορίας. Αφορμή για τη συνέντευξη που έδωσε στο ΛΕΞΗτανίλ αποτελεί η φετινή, εναρκτήρια συνεργασία του ΕΑΠ με το μεταπτυχιακό πρόγραμμα της Δημιουργικής Γραφής στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Κοινός στόχος, όπως σημειώνει με αισιόδοξο τόνο, είναι η υψηλού επιπέδου σπουδών σ' αυτό το γνωσιακό πεδίο χάρη στα πλεονεκτήματα που διαθέτουν και τα δύο πανεπιστημιακά ιδρύματα.
 

-Πριν από μερικά χρόνια, στα καθ' ημάς ακαδημαϊκά δεδομένα, η Δημιουργική Γραφή, ως διδακτικό αντικείμενο, αποτελούσε αχαρτογράφητο τοπίο. Και μάλλον, ως επιστημονικός κλάδος, συνέχισε να αμφισβητείται έως πρόσφατα. Τι ακριβώς έχει συμβεί;

Κατά γενική ομολογία, έχει συμβεί η επιτυχημένη λειτουργία του μεταπτυχιακού προγράμματος στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, το οποίο αναπτύχθηκε μετ’ εκπλήξεως για όλους όσοι ήμασταν εκτός αυτού του χώρου. Και είναι δεδομένο ότι συνετέλεσε σ’ αυτό η αυξημένη διαθεσιμότητα των ανθρώπων προς τη συγγραφή, τα τελευταία χρόνια. Σχετίζεται βεβαίως με την αύξηση της εκδοτικής παραγωγής. Παλιότερα έγραφαν οι πανεπιστημιακοί, οι δημοσιογράφοι και οι τυπικοί συγγραφείς, που παρήγαγαν λογοτεχνικό ή εν γένει συγγραφικό-επιστημονικό έργο. Αυτή τη διεύρυνση λοιπόν έρχεται το πανεπιστημιακό περιβάλλον και τη θεσμοθετεί, την εγκολπώνει, την αναπτύσσει με τις προδιαγραφές του.      


-Το ΕΑΠ ενισχύει αυτή τη φιλοσοφία. Πώς προέκυψε η συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας;

Η νέα διοικούσα επιτροπή, που ανέλαβε πέρσι τον Σεπτέμβριο, ενδιαφέρεται για την ανάπτυξη της Δημιουργικής Γραφής όπως αυτή εξελίσσεται στη Φλώρινα. Πιστεύω ότι συνταιριάζει στο περιεχόμενο ενός ιδρύματος όπως το ΕΑΠ, που παρέχει εξ αποστάσεως μεταπτυχιακή εκπαίδευση με τη χρήση της νέας τεχνολογίας. Στην επίσκεψη που κάναμε στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας είδαμε ανθρώπους πολύ ζεστούς και θετικούς, τον κ. πρύταν Αντώνη Τουρλιδάκη και τον Τριαντάφυλλο Κωτόπουλο. Ηταν καταλυτική η γνωριμία με τον τελευταίο, που έχει «φλόγα στα μάτια» και εγγυάται τη διάρθρωση ενός καλού προγράμματος. Όλα αυτά βεβαίως αξιολούνται και κρίνονται θεσμικά. Εκτιμήσαμε πως η Δ.Γ. είναι επιστημονικό αντικείμενο με δική του διάσταση, στη Φλώρινα υπάρχει επίπεδο αντικατοπτριζόμενο σε φοιτητές και διδάσκοντες, συνταιριάζει με τη φυσιογνωμία του ΕΑΠ.  


-Ποιο θα είναι το πρακτικό αντίκρισμα αυτής της συνολικής εξέλιξης; Μπορεί να έχει ωφέλιμη επίδραση στη φιλαναγνωσία, στη συγγραφή, στην εκτίμηση των τεχνών;

Το πρακτικό αντίκρισμα συμποσούται σε κάτι συνταρακτικό… Ολοι μπορούμε να είμαστε πιο μορφωμένοι πολίτες, συνειδητοποιημένοι, καλύτερα ενημερωμένοι κι αποδέκτες των τεχνών, υποστηρικτές της ατομικής μας εξέλιξης και των συλλογικοτήτων. Αισιοδοξώ για αποτελέσματα δυναμικής μορφής, με παραπληρωματικές συνέπειες πολύ θετικές για την κοινωνία. Η Φλώρινα έχει ελάχιστα μέλη ΔΕΠ, αυτονόητα. Το μεταπτυχιακό θα μπορούσε να ’ναι, για παράδειγμα, μια «κατασκευή» του Αριστοτελείου στη Θεσσαλονίκη, με επιστημονικό φορτίο κι εύρος. Αλλά η Φλώρινα έχει ταυτιστεί με τη Δημιουργική Γραφή, κι αυτό σημαίνει τη θετική εξέλιξη του μεταπτυχιακού προγράμματος εκεί, με απήχηση. Υπαγορεύει, εξάλλου, μια στέρεη κατασκευή και ένα δίκτυο συνεργασίας με επιστήμονες απ’ όλον τον χώρο. Το ΕΑΠ λοιπόν παρακινήθηκε προς αυτή την κατεύθυνση, με γνώση όλων αυτών των δεδομένων, και μπορεί να αξιοποιήσει, λόγω της φύσης του, μια τέτοια διάσταση.


-Το ΕΑΠ διευρύνει σαφώς την εμπειρία της Φλώρινας…

Το συζητήσαμε αυτό εξαρχής. Λόγω της κρίσης, οι ενδιαφερόμενοι για φοίτηση στη Φλώρινα μειώνονται. Το ΕΑΠ βάζει την τεχνολογική υπεροχή του όσο και τη δυναμική χρειά του ώστε να διευρυνθεί η Δημιουργική Γραφή σε πολύ μεγαλύτερη πληθυσμιακή κλίμακα. Θα συνεισφέρει επίσης με το επιστημονικό προσωπικό του. Στη σύμπραξη υπολογίζεται επίσης η εμβέλεια του ΕΑΠ, με τη μορφή της εξ αποστάσεως φοίτησης που προσφέρει, σ’ όλη την επικράτεια.


-Είναι φανερό ότι το ΕΑΠ αναλαμβάνει πλέον πρωτοβουλίες σε επίπεδο ακαδημαϊκό - κάτι όχι δεδομένο έως πρότινος. Η τωρινή συνεργασία με το ΠΜΣ της Φλώρινας είναι μια τέτοια περίπτωση. Υπάρχει κάποιος προγραμματισμός για την ενίσχυση της υπόστασής του ως Ιδρυμα;

Το ΕΑΠ οφείλει ν’ ανανεωθεί και να εκσυγχρονιστεί. Δηλαδή, να ενισχύσει την ακαδημαϊκότητά του με ανάλογου τύπου προγράμματα συνεργασίας, ν’ αναμορφώσει υπάρχοντα δικά του προγράμματα σπουδών και παράλληλα ν’ αναπτύξει καινούργια τα οποία θα απευθύνονται περισσότερο σε τομείς της ιδιωτικής οικονομίας. Θεωρώ ότι πρέπει να βρει τον ρόλο του αξιοποιώντας τις τελευταίες κατακτήσεις στον ψηφιακό κόσμο, όπως ψηφιακές αίθουσες, τηλεπαρακολούθηση, ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικό, διατηρώντας τα παραδοσιακά στοιχεία που του προσέδωσαν τη φυσική του υπόληψη. Τονίζω ότι πρέπει να στραφεί στον χώρο της ιδιωτικής οικονομίας, να προσφέρει διεξόδους εκπαίδευσης στον πολίτη που επαναπροσανατολίζεται επαγγελματικά ή και επιχειρηματικά. Παράδειγμα είναι οι πανεπιστημιακές σπουδές στον τουρισμό, τη «βαριά βιομηχανία» της χώρας μας. Δεν υπάρχει κάτι τέτοιο, όπως ακόμη είναι δύσκολο κάποιος ν’ αποφασίσει να μετοικήσει σε μια πόλη όπου θα εδρεύει ένα τέτοιο πανεπιστημιακό τμήμα. Πέραν αυτών, το ΕΑΠ πρέπει να βαθύνει έτι περαιτέρω την κοινωνική διάστασή του ως πανεπιστήμιο. Απευθύνεται ήδη σε 35 χιλιάδες φοιτητές με περίπου 2 χιλιάδες μέλη συνεργαζομένου εκπαιδευτικού προσωπικού και 250 υπαλλήλους. Είναι ένα από τα μεγαλύτερα πανεπιστημιακά ιδρύματα στην Ελλάδα... Χρειάζονται πρωτοβουλίες επομένως, όπως για παράδειγμα η λειτουργία του εκδοτικού οίκου του πανεπιστημίου με έκδοση διδακτορικών διατριβών, μονογραφιών, μεταφράσεων ξένων τίτλων, εκπαιδευτικών συγγραμμάτων που δεν έχουν βγει στο εμπόριο. Και μάλιστα σε υψηλό επίπεδο αρτιότητας των εκδόσεων, στο επιτυχημένο πνεύμα των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης και του ΜΙΕΤ. Σ’ εμάς επαφίεται... Στο ερώτημά σας συνεχίζω ν’ απαντώ με την απόφασή μας να δώσουμε ένα ποσόν ύψους εκατομμυρίου ευρώ συμβάλλοντας στο προσφυγικό ζήτημα. Αυτό σημαίνει ότι θα έχουμε πρόσφυγες με εξ αποστάσεως εκπαίδευση, στους τόπους που είναι εγκατεστημένοι. Δεν θα ζητήσουμε χρήματα ούτε από το κράτος ούτε από τους πρόσφυγες. Επίσης, δημιουργήσαμε παραρτήματα σε μεγάλες πόλεις της περιφέρειας, ώστε οι φοιτητές να έχουν δυνατότητα να οδηγούν σε σπουδαστήριο, βιβλιοθήκη, εντευκτήριο, χώρους οργάνωσης ημερίδων και διαλέξεων, για να νιώθουν πως ανήκουν σε μια πανεπιστημιακή κοινότητα. Θέλουμε να συγκροτήσουμε πολιτιστικές ομάδες για τους φοιτητές μας – εξ ου και δημιουργήσαμε τμήμα φοιτητικής μέριμνας για να ενισχυθεί η δραστηριοποιήσή τους σε καλλιτεχνικές δραστηριότητες. Αυτό σημαίνει πανεπιστήμιο… να προάγει μεν τη γνώση και την έρευνα, αλλά και τον πολιτισμό. Και θέλουμε να παίξουμε τον ρόλο μας.     


-Και ποια η σχέση με τα αντίστοιχα ιδρύματα του εξωτερικού;

Τον τελευταίο χρόνο συμμετέχουμε σε διεθνείς οργανισμούς ανάλογων πανεπιστημίων. Δηλώνουν εντυπωσιασμό από το γεγονός ότι στο παρελθόν δεν πηγαίναμε πουθενά αλλά πλέον μας βρίσκουν «συνεχώς μπροστά τους». Αντλούμε εμπειρία, γνώση, πληροφορίες και, προπάντων, συνεργασία. Στις διεθνείς ενώσεις του πανεπιστημιακού χώρου ανήκουμε, και μάλιστα από θέσεις που δικαιώνουν την ύπαρξη ενός πολύ μεγάλου πανεπιστημίου που θέλει να παίξει έναν σοβαρό ρόλο στα ευρωπαϊκά πράγματα.  

 

-Ποιος είναι ο δικός σας ευρύτερος στόχος ως πρόεδρος του ΕΑΠ;

Προέρχομαι απ’ ένα από τα καλύτερα πανεπιστήμια στην Ελλάδα και διεθνώς, το Κρήτης. Μάλιστα, τα τελευταία τρία χρόνια υπήρξα αντιπρύτανης. Δεν θα είχα λόγο ν’ αφήσω αυτό το περιβάλλον για να έρθω στο ΕΑΠ, όπως γίνεται κατανοητό. Μπήκε ένα στοίχημα εξ αρχής… Κατά μία συγκυρία βρέθηκα εδώ με ανθρώπους που είτε γνωριζόμασταν ελάχιστα είτε άγνωστοι τελείως, αλλά συνέπεσε να συνδιαμορφώσουμε την παρουσία μας με το στοίχημα ώστε το ΕΑΠ να γίνει πολύ καλύτερο. Αυτό απαιτεί έμπνευση, για το τι μπορεί και πρέπει να γίνει για να χαρακτηρίζει ένα σύγχρονο πανεπιστήμιο με αναπτυξιακή στρατηγική και εκτίμηση ανάμεσα στους φοιτητές αλλά και στους συναδέλφους πανεπιστημιακούς, στους εξωτερικούς αξιολογητές, στη διεθνή κοινή γνώμη. Απαιτεί επίσης γνώση, κάτι που υπαγορεύει η διαδρομή που έχει κάνει ο καθένας, η κατάρτιση κι ο εξοπλισμός του, η ιδεολογική του σκευή, η ευρεία πολιτική του άποψη για το τι σημαίνει ανώτατη εκπαίδευση. Απαιτεί και διοικητική εμπειρία, ώστε να έχει κάποιος «εικόνα» των δεδομένων και να έχει πλήρως την ευθύνη για τα διακινούμενα χρήματα, τα κόστη και τα όριά τους. Απαιτεί φιλοδοξία μα και αφιέρωση, κάτι που σημαίνει ότι έχουν ήδη γίνει πολλά και ευελπιστούμε για περισσότερα. Κι όσον αφορά τα διοικητικά, ευελπιστώ ότι το ίδρυμα θα αποκτήσει μια εκλεγμένη διοίκηση ή ένα μικτό σύστημα που προτείνω εγώ, με εκλεγμένα μέλη ΔΕΠ, πρόσωπα διορισμένα από το Δημόσιο και μέλη ΣΕΠ.  

 

-Εχετε ακολουθήσει σημαίνουσα ακαδημαϊκή σταδιοδρομία, διαθέτετε πλούσια διοικητική εμπειρία, διοικείτε ένα πολύ ενδιαφέρον κι ανερχόμενο πανεπιστημιακό ίδρυμα. Η σχέση σας με τη συγγραφή ποια είναι;...

Αρκετοί πανεπιστημιακοί έχουν επιδοθεί στη λογοτεχνία, και μάλιστα με επιτυχία. Δεν ανήκω στη χορεία των συγγραφέων. Για μένα η εμπειρία ξεκίνησε από μια περιπέτεια στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, μια δικαστική περιπέτεια που αφορούσε καθηγητές για τη διάθεση πόρων εκτός σκοπού, κι όχι ατασθαλίες. Κράτησε δέκα χρόνια… Παρατήρησα στην αίθουσα του δικαστηρίου ότι ο Ιησούς Χριστός, το κάδρο πάνω από τηνπρόεδρο και τους άλλους δικαστές, ήταν κινεζικής προελεύσεως. Πιθανώς να έπεφτε πάνω στα κεφάλια τους. Στον ίδιο χώρο υπήρχαν κατηγορούμενοι για κακουργήματα κάθε είδους. Η δίκη αναβλήθηκε. Γύρισα στο σπίτι μου καταματωμένος από την εμπειρία, νιώθοντας ως κακούργος ανάμεσα σε κακούργους, κι ας ήμουν αθώος. Τότε άρχισα να γράφω, σ’ αυτή τη βαριά ντοστογιεφσκική ατμόσφαιρα που είχε επικρατήσει, με στόχο ν’ απαλύνω την ατμόσφαιρα μέσα από μια χιουμοριστική διάσταση. Τα διήγηματα που προέκυψαν κυκλοφόρησαν σε κανονική έκδοση. Με ελάχιστα πραγματιστικά στοιχεία, με ασκημένη φαντασία από πλευράς μου. Οι αναγνώστες θα κρίνουν εάν κάτι έχει να πει αυτό το βιβλίο… Το χάρηκα απίστευτα, το μοιράστηκα με τους οικείους μου κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας αυτών των διηγημάτων.