ΛΕΞΗtanil
τ.1

Μάιος


Πένυ Φυλακτάκη

Όχι για να εξασκήσουμε την εμμονή του ρακοσυλλέκτη αναμνήσεων, αλλά για να γνωρίσουμε. Γεγονότα που μας εντυπωσιάζουν σε άλλους λαούς και αγνοούμε στον δικό μας. Ανθρώπους που φευγαλέα ακούσαμε το όνομά τους, ή κάνουμε πως ξέρουμε. Πώς να συνεχίσουμε να γράφουμε σε αυτό  το σημείο του κόσμου, κάτω από αυτόν τον ήλιο και αυτόν τον ουρανό αν δεν γνωρίζουμε τις εκλεκτικές μας συγγένειες και τις συνειδητές μας αποφυγές, τους κρίκους της αλυσίδας που θέλουμε να συνεχίσουμε ή να διακόψουμε; Ένα παιχνίδι με τον χρόνο, λοιπόν. Ελαφρύ και σοβαρό - όπως κάθε παιχνίδι.

 

 

1 Μαΐου 1811

Του 1811 γεννιέται ο Ανδρέας Λασκαράτος, έλληνας ποιητής και σατιρικός συγγραφέας. Είπε: «Οι παλιάνθρωποι ενώνονται σαν τις σάπιες σταφίδες».  Διαφωνεί κανείς;

 

2 Μαΐου 2013

Πεθαίνει το 2013 ο Λευτέρης Βογιατζής, διακεκριμένος έλληνας σκηνοθέτης του θεάτρου.  Ουρές για χρόνια ο κόσμος έξω από το ετοιμόρροπο κτίριο της Οδού Κεφαλληνίας για να δουν μια παράσταση του…
 

3 Μαΐου 1982

Ο Ευάγγελος Παπανούτσος, έλληνας διανοητής, φιλόσοφος και μεταρρυθμιστής της ελληνικής εκπαίδευσης, πεθαίνει το 1982. Σταθερή αξία στα βοηθήματα των Πανελλαδικών εξετάσεων.
 

4 Μαΐου 2006

2006, και πεθαίνει ο Αλέξης Δαμιανός, έλληνας σκηνοθέτης, ηθοποιός και συγγραφέας. Οι ταινίες του «Μέχρι το πλοίο» και «Ευδοκία» υπήρξαν σταθμοί στην ιστορία του νέου ελληνικού κινηματογράφου. 
 

5 Μαΐου

 

Γεννιέται η Κοραλία Ανδρεάδη, ελληνίδα ποιήτρια και σύζυγος του Γεώργιου Θεοτοκά , ο οποίος πέθανε λίγους μήνες μετά το γάμο τους.  Έκτοτε αυτή αφοσιώθηκε στην φροντίδα του εκδιδομένου και ανέκδοτου έργου του συζύγου της.   Το 1967 εξέδωσε την συλλογή ποιημάτων της Σε άλλο φως, αλλά αρνήθηκε τη διακίνησή της στο εμπόριο λόγω της μεσολάβησης της δικτατορίας. Το Σάββατο 18 Δεκεμβρίου 1976 αυτοκτόνησε, πέφτοντας από την ταράτσα του σπιτιού της, στην οδό Βασιλίσσης Σοφίας 90, στην Αθήνα.

 

6 Μαϊου

Πεθαίνει ο Στέλιος Ανεμοδουράς το 2000.  Το όνομα του ελάχιστα γνωστό, το όνομα του συγγραφικού παιδιού του πασίγνωστο:  Ο Μικρός Ήρως. Δημοσιογράφος, εκδότης και συγγραφέας του ιστορικού αναγνώσματος και περιοδικού, ο Ανεμοδουράς σφράγισε με το έντονο αφηγηματικό του ύφος τα δύσκολα χρόνια που ακολούθησαν τις περιπέτειες του πολέμου, της κατοχής και της εμφύλιας σύρραξης.

Δικές του δημιουργίες είναι επίσης ο Υπεράνθρωπος και ο ηρωικός Γιώργος Θαλάσσης, τις περιπέτειες του οποίου συνέγραψε υπό το ψευδώνυμο «Θάνος Αστρίτης» και με τη βοήθεια του εικονογράφου Βύρωνα Απτόσογλου. Παρασημοφορήθηκε από τον Δήμο Αθηναίων, λίγο πριν το τέλος της ζωής του – ως συνήθως

 

7 Μαΐου

Ο Άγγελος Σικελιανός διοργανώνει τις πρώτες δελφικές εορτές στους Δελφούς το 1927.

 

8  Μαΐου

Το 1961 εγκαινιάζεται το νέο κτιριακό συγκρότημα του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.  Δεν γνώριζε τότε ότι με σχεδόν τις ίδιες υποδομές θα έφτανε να φιλοξενήσει σήμερα 80.000 φοιτητές…

 

9 Μαΐου

Πεθαίνει ο Θόδωρος Έξαρχος, έλληνας ηθοποιός και συγγραφέας που τιμήθηκε το 1997 από την Ακαδημία Αθηνών για το πόνημά του "Έλληνες Ηθοποιοί- Αναζητώντας τις ρίζες". Για να έχετε καλύτερη εικόνα: ήταν ο καθηγητής γυμναστικής του κολεγίου στην ταινία Χτυποκάρδια στο θρανίο (1963)!

 

11η Μαΐου

Γεννιέται το 1868 ο Κωνσταντίνος Χατζόπουλος, έλληνας συγγραφέας.  Ο Κωστής Παλαμάς, ένας από τους θαυμαστές του, θυμάται τα κοινά μαθητικά τους χρόνια στο Μεσολόγγι και γράφει: «Τον αγναντεύω όξω από το σπίτι μου μαθητούδι, έφηβο, να προχωρεί στο δρόμο,φροντισμένο, κομψοντυμένο, στα κατάλευκα.Ύστερα από χρόνια βρεθήκαμε ανταμωμένοι στην Αθήνα. Εγώ πρεσβύτερος, κάπως ακουσμένος με τους στίχους μου, σκόρπιους εδώ κι εκεί. Ο Χατζόπουλος ήταν ένα έξυπνο παιδί, ζωηρό, ανυπόταχτο, διαχυτικό ή συμμαζεμένο, μα αξιαγάπητο,που μου κίνησε την προσοχή, μου ξύπνησε τη συμπάθεια. Και στο τέλος το θαυμασμό. Αργότερα γράφτηκε στο πανεπιστήμιο στα νομικά. Και πήρε το δίπλωμά του, κατόρθωμα για τους ανθρώπους του είδους του».

 

12 Μαΐου

Η δημοτική γλώσσα καθιερώνεται ως επίσημη γλώσσα του Ελληνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας το 1965.  Χρειάστηκε μια γενιά ολόκληρη…

 

14 Μαΐου

Γεννιέται το 1942 η Σώτια Τσώτου, Ελληνίδα στιχουργός.  Οι παλιότεροι θυμούνται σίγουρα το τραγούδι «Αν ήμουν πλούσιος» με τον Δώρο Γεωργιάδη που πήρε το πρώτο βραβείο στο Φεστιβάλ Τραγουδιού Θεσσαλονίκης του 1972.  Οι νεότεροι την Eurovision του 1979 με το τραγούδι «Σωκράτης» που τραγούδησε η Ελπίδα.

Σταθμός στην καριέρα της οι δυο δίσκοι με τον Στέλιο Καζαντζίδη που γνώρισαν σημαντικές επιτυχίες με τα γνωστά τραγούδια «Βραδιάζει», «Έι καπετάνιε», «Ξέρω νεκρούς», «Έφυγες φίλε».  Ο Καζαντζίδης σε κάποιες συνεντεύξεις του μίλησε με τα καλύτερα λόγια για την στιχουργό, χαρακτηρίζοντας την μεγάλη και αποκαλώντας την «Η σύγχρονη Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου». Την επόμενη φορά που θα ακούσετε το «Είναι νωρίς για δάκρυα, Στέλλα», «Η Μαρία των βράχων», «Αγαπιόμασταν Χριστέ μου» ή «Μου 'ταξες ταξίδι να με πας», θυμηθείτε το όνομα της.

 

15 Μαΐου

Γεννιέται ο Ιωάννης Ψυχάρης το 1854 και δίνει ψυχή στη δημοτική ελληνική γλώσσα.

 

17 Μαΐου

Γεννιέται το 1931 ο Μένης Κουμανταρέας.  Τον θρηνήσαμε πρόσφατα.

18 Μαΐου

Ιδρύεται το 1922 η Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδος (ΔΟΕ). Την ίδια χρονιά ήταν και η καταστροφή της Σμύρνης.

 

20 Μαΐου

Απουσία πληροφοριών από την λογοτεχνία στον ελλαδικό χώρο, δεν μπορώ να μην υποπέσω στον πειρασμό να σας πω ότι εκδίδονται στο Λονδίνο τα Σονέτα του Γουίλιαμ Σέξπιρ το 1609.  Όσοι ερωτεύονται, τα διαβάζουν και όσοι τα διαβάζουν τα ερωτεύονται.
 

 

21 Μαΐου

1999 και ο Φρέντυ Γερμανός κλείνει χαμογελώντας το μάτι στον Χάρο. Η ελληνική δημοσιογραφία και λογοτεχνία χάνουν μια μοναδική αφηγηματική φωνή που συνδυάζει το ανελέητο χιούμορ με μια μεγάλη αγάπη για τον άνθρωπο.

 

22 Μαΐου

Πεθαίνει ο Βίκτωρ Ουγκώ.  «Η αγάπη είναι φωτεινή σαν την αυγή και σιωπηλή σαν τον τάφο». Έτσι, για να μην ξεχνιόμαστε…
 

23 Μαϊου

Γεννιέται η Ζωρζ Ζαρή.  Την έκλεψε το σανίδι για πολλά χρόνια, καθώς σπούδασε υποκριτική στην Αθήνα και στο Παρίσι και εμφανίστηκε δίπλα σε μεγάλα ονόματα∙ το 1960 μάλιστα τιμήθηκε με το βραβείο Β’ Γυναικείου ρόλου στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Η αναγνώριση του βιβλίου της Ο Θησαυρός της Βαγίας, που μεταφέρθηκε και στην τηλεόραση, την έκανε να στραφεί αποκλειστικά στο γράψιμο. «Οι συγγραφείς γράφουν πριν απ’ όλα για τον εαυτό τους, για να εκφραστούν οι ίδιοι, για να σωθούν», έλεγε.  Κάτι ήξερε.

 

24 Μαΐου

Γεννιέται το 1924 ο Αλέξης Πάρνης, ποιητής και θεατρικός συγγραφέας.  Κατοχή, Εθνική Αντίσταση, Δεκεμβριανά, και το 1951 ξεκινάει τις σπουδές του στο Λογοτεχνικό Πανεπιστήμιο της Μόσχας "Μαξίμ Γκόρκυ". Εκεί θα συνδεθεί φιλικά με προσωπικότητες των γραμμάτων όπως ο Μπορίς Πάστερνακ και ο Ναζίμ Χικμέτ και θα ξεκινήσει την συγγραφή του επικού ποιήματος “Μπελογιάννης” που θα του δώσει το πρώτο παγκόσμιο βραβείο ποίησης στο φεστιβάλ της Βαρσοβίας του 1955.  Το 1960 το θεατρικό του έργο «Το νησί της Αφροδίτης» γνωρίζει μεγάλη επιτυχία σε 180 θέατρα της Σοβιετικής Ένωσης με περισσότερες από 22.000 παραστάσεις.

 

26 Μαΐου

Πεθαίνει η Άννα Σικελιανού,  δεύτερη σύζυγος του ποιητή Άγγελου Σικελιανού, τον οποίο παντρεύτηκε έπειτα από μακρά ανταλλαγή ερωτικών επιστολών. Από το θάνατό του ποιητή, η Άννα Σικελιανού για να αντιμετωπίσει τα οικονομικά προβλήματα έμαθε να δουλεύει τον αργαλειό και ύφαινε κατά παραγγελία. Έγραψε τα βιβλία «Η ζωή μου με τον Άγγελο», «Γράμματα στην Άννα» (περιλαμβάνει τις επιστολές που αντάλλασσαν με τον ποιητή) και «Ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός» (2002). Όταν λέμε ότι πέθανε πλήρης ημερών εννοούμε στα 106.  Ποίηση, έρωτας, αργαλειός, 106, τι άλλο να ζητήσει κανείς;

 

 

28 Μαίου 1908

Πεθαίνει ο Ιωάννης Πολέμης το 1924.  Ποιητής –ξεκίνησε στα γράφει ποίηση στα 13 του- θεατρικός συγγραφέας και μεταφραστής, συνέβαλε τα μέγιστα στην καθιέρωση της δημοτικής. 

 

«Ti είναι η πατρίδα μας; Μην είν' οι κάμποι;
Μην είναι τ΄ άσπαρτα ψηλά βουνά;
Μην είναι ο ήλιος της, που χρυσολάμπει;
Μην είναι τ' άστρα της τα φωτεινά;»

 

Τώρα ξέρετε όλοι ποιος είναι.

 

 

30 Μαΐου

Πεθαίνει το 1977 ο Βασίλης Ρώτας, έλληνας λογοτέχνης, που ανέλαβε με πάθος το γιγαντιαίο έργο να μεταφράσει στα ελληνικά όλα τα έργα του Γουίλιαμ Σέξπιρ. Παρ' όλο που πολλές μεταφράσεις του θεωρούνται σήμερα παρωχημένες, παρέδωσε πραγματικά έργο στις επόμενες γενιές καθώς σήκωσε το φορτίο να γίνει ο ίδιος μια γέφυρα πολιτισμού και να γνωρίσει σε έναν ολόκληρο λαό τα έργα του μεγάλου δραματουργού.