ΛΕΞΗtanil
τ.5

Ίδρυμα της Βουλής: αφιέρωμα στον Μανόλη Αναγνωστάκη


Βασίλης Ρούβαλης

Μια έκθεση που ξεπερνάει τα αυστηρά «πολιτικά» όρια, προέρχεται από το λίκνο του κοινοβουλευτισμού και διαχέεται στον κόσμο των ελληνικών γραμμάτων, είναι αυτή που εγκαινιάστηκε στις 12 Φεβρουαρίου στους χώρους του Ιδρύματος της Βουλής με θέμα το ποιητικό και πολιτικό σύμπαν του Μανόλη Αναγνωστάκη. 

Πρόκειται για την έκθεση με τίτλο «Το θέμα είναι τώρα τι λες. Η ζωή και το έργο του ποιητή Μανόλη Αναγνωστάκη», την οποία εγκαινίασε ο πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, κ. Νίκος Βρούτσης, και που αναμένεται να την επισκεφθούν μαθητές και φοιτητές σ' όλη τη διάρκειά της (έως τον προσεχή Οκτώβριο) ενώ κατόπιν θα μεταφερθεί στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης.

Οι επισκέπτες της έκθεσης έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν τη διαδρομή του ποιητή μέσα από έντεκα θεματικές ενότητες (όσες και οι συλλογές που εκδόθηκαν εν ζωή). Ο στόχος είναι συγκεκριμένος: η παρουσία του υπήρξε σθεναρή στην κοινωνική και στην πολιτική ζωή με κοινό παρονομαστή την ποιητική, δημιουργική ταυτότητα του. Άνθρωπος με ισχυρή συνείδηση για το άτομο και το σύνολο, τάχθηκε στο πλευρό της Αριστεράς, φιλοδόξησε να ασχοληθεί ενεργά και με ουσία την πολιτική παλέστρα, θεώρησε αναγκαία την εμπλοκή του στους κοινωνικούς αγώνες. Κι όλ' αυτά θέτοντας τον εαυτό του στην πρωτοπορία της σύγχρονης ελληνικής ποίησης, όντας ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της Πρώτης Μεταπολεμικής Γενιάς (ανάμεσα στους Τίτο Πατρίκιο, Κλείτο Κύρου, Βύρωνα Λεοντάρη, Άρη Αλεξάνδρου και άλλους). 

Η περιήγηση στον εκθεσιακό χώρο είναι ενδιαφέρουσα επίσης από το γεγονός ότι οι ιθύνοντες (επιμέλεια της Άννας Ενεπεκίδου, επιστημονική επιτροπή από τους Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, Ελισάβετ Κοτζιά, Παντελή Μπουκάλα, Ανέστη Αναγνωστάκη) φρόντισαν μια παρουσίαση πολυποίκιλη, εμπλουτισμένη με χειρόγραφα και προσωπικά αντικείμενα του Μανόλη Αναγνωστάκη, φωτογραφικά και οπτικοακουστικά τεκμήρια, εκδόσεις βιβλίων και αρθρογραφίας του. Το σύνολο του υλικού προέρχεται από το προσωπικό αρχείο του ποιητή, το Μουσείο Μπενάκη, το Κέντρο Ιστορίας του Δήμου Θεσσαλονίκης, το Αρχείο Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας, το Ψυφιακό Αρχείο της ΕΡΤ.

Αυτό που ειπώθηκε στη βραδιά εγκαινίων από τον κ. Βούτση είναι η σκέψη-κλειδί: «Εκτός των άλλων, επειδή η πολιτική του ανησυχία δεν χειραγωγεί την ποίησή του, αλλά τη διαπερνά γόνιμα, καθώς μετουσιώνεται με ευαισθησία σε τέχνη». 

Αποτελεί περίπτωση διανοούμενου - ποιητή που ανδρώθηκε στο χωροχρονικό πλαίσιο του ελληνικού εικοστού αιώνα, ανάμεσα σε μερικά από τα πιο καθοριστικά γεγονότα που ορίζουν το σημερινό παρόν. Οι προοδευτικές αντιλήψεις του σε συνάρτηση με τη λογοτεχνική ταυτότητά του (διαμορφωμένη στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια και με παρονομαστή το εμφυλιακό κλίμα αλλά και τις γραμματολογικές εξελίξεις που επέφεραν τόσο η Γενιά του ’30 όσο και η Πρώτη Μεταπολεμική Γενιά) δίνουν το στίγμα της προσφοράς του. Κι αυτό ακριβώς είναι το στοιχείο που συνδυάστηκε από τους ιθύνοντες της τωρινής διοργάνωσης και αποτελεί το σημείο αιχμής. Οπως λέει η Άννα Ενεπεκίδου, ακολουθήθηκε μια αλληλουχία σκέψεων που τελικά οδήγησε στην κεντρική εκθεσιακή ιδέα. «Ο Μανόλης Αναγνωστάκης είναι βασικά ποιητής. Άρα τα ποιήματα πρέπει να έχουν κεντρική θέση. Σκέψη δεύτερη: Όμως είναι πολλά περισσότερα. Είναι κριτικός, εκδότης, πολιτικός, πολίτης, οικογενειάρχης, φίλος κ.ο.κ. Σκέψη τρίτη: Είναι ένας άνθρωπος που συνομίλησε ενεργά με την ιστορία και τη συλλογική μνήμη μας: την Κατοχή, τον Εμφύλιο, τη δικτατορία, τη Μεταπολίτευση... Στο κέντρο, λοιπόν, βρίσκονται τα ποιήματα και γύρω από αυτά αναπτύσσονται τα τεκμήρια - οι εικόνες, οι λέξεις, οι στίχοι, τα ιστορικά γεγονότα, οι άνθρωποι που διαμορφώνουν τις “Εποχές”, τις “Συνέχειες”, το “ΥΓ.” του ποιητή, για να αναφερθώ και στις ποιητικές του συλλογές». 

Στο ερώτημα κατά πόσο πιστεύει εκείνη ότι μια τέτοια έκθεση πρέπει ν’ αποτελέσει μια «κάτοψη» του κοινωνικού και πολιτικού ρόλου των καλλιτεχνών στην ιστορική διαδρομή του ελληνισμού, απαντάει: «Είναι μεγάλη κουβέντα αυτή... Ο Αναγνωστάκης αποτελεί μια εμβληματική περίπτωση, ένα πρότυπο συνέργειας ανάμεσα στο ατομικό και το συλλογικό βίωμα, το ιδιωτικό και το πολιτικό. Η ατομική ιστορία του συμπλέει με την Ιστορία και η προσωπική του αντίληψη για τα πράγματα παίρνει τη μορφή αγωνίας και ευαισθησίας για το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο». 

Το σημαντικότερο είναι ότι η έκθεση για τον Μανόλη Αναγνωστάκη ανοίγει τον δρόμο για ανάλογες εκδηλώσεις στο προσεχές μέλλον. Με στόχο την ανάδειξη ανθρώπων, έργων και γεγονότων με κοινό σημείο αναφοράς τη διαδρομή της δημοκρατίας και του κοινοβουλευτισμού. Είναι μια επιδίωξη που μπορεί να βρει πρόσφορο έδαφος, να προσελκύσει το ευρύτερο κοινό.  


Η έκθεση εντάσσεται στο πρόγραμμα της διοργάνωσης «Αθήνα Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου 2018» της UNESCO.

Εκθεσιακός χώρος του Ιδρύματος της Βουλής

Βασ. Σοφίας 11 (είσοδος από Σέκερη), Αθήνα 106 71

τηλ.: 210-3735253

Ώρες λειτουργίας:

Καθημερινά 9.00-16.00, Πέμπτη 9.00-20.00, Σαββατοκύριακο 10.00-15.00

Η είσοδος είναι ελεύθερη για το κοινό.