ΛΕΞΗtanil
τ.5

Συνέδριο στην Κέρκυρα: μια επισκόπηση


Μάρτζη Κοντέσσα – Στέλιος Λιθοξοΐδης

Η δημιουργική γραφή ταξίδεψε μ’ ένα μικρό καράβι στη Κέρκυρα, όπου διεξήχθη το 3ο Διεθνές συνέδριο Δημιουργικής Γραφής του Πανεπιστήμιου Δυτικής Μακεδονίας σε συνεργασία με το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο και το Τμήμα Ξένων Γλωσσών, Μετάφρασης και Διερμηνείας του Ιονίου Πανεπιστημίου από τις 6 έως τις 8 Οκτωβρίου 2017.

Όταν ο λόγος και η τέχνη μπαίνουν σε ακαδημαϊκές αίθουσες και γίνονται επιστήμη γεννιούνται οι πιο όμορφες αφηγήσεις. Με οικοδομικό υλικό τις λέξεις και αλφάδι την φαντασία, χτίζεται η δημιουργική γραφή.

Η τέχνη της συγγραφής δεν είναι κάτι καινούριο, φαίνεται να έχει τις ρίζες της στον Αριστοτέλη. Στην Ελλάδα ήρθε πρώτη φορά με τη μορφή σεμιναρίων χάρη στον ποιητή Νίκο Φωκά ενώ στον αείμνηστο Μίμη Σουλιώτη χρωστάμε την εγκατάσταση της στη Φλώρινα κατά το 2008. Η δημιουργική γραφή  αποτελεί έναν επείσακτο όρο. Προέρχεται από το αγγλοσαξονικό «creative writing», με τη σημασία του όρου να προκαλεί σύγχυση, εξαιτίας της πολλαπλής σημασίας και χρήσης του. Η σύγχυση κινείται στο μοτίβο τόσο της τέχνης της γραφής καθεαυτή, αν δηλαδή διδάσκεται, όσο και στη διδακτική της αξία, ως παιδαγωγικό κι εκπαιδευτικό μέσο. Η ύπαρξη του «ΠΜΣ Δημιουργικής Γραφής»  καταφέρνει να ανατρέψει αυτήν την πάγια  κατάσταση διεξάγοντας μαθήματα, διαλέξεις, σεμινάρια, αλλά και διεθνή συνέδρια.

Η δημιουργική γραφή μπορεί να διδαχθεί, όπως κάθε τέχνη που απαιτεί δεξιοτεχνία. Η τεχνική του λόγου είναι μια αλλεπάλληλη πάλη με τον εσώτερο εαυτό του συγγραφέα και την αποτύπωση της δικής του πραγματικότητας στο χαρτί. Η διδακτική της δίνει την ευκαιρία τόσο στον συγγραφέα όσο και στον εκπαιδευτικό να περπατήσουν καινούργιους δρόμους μέσα στους οποίους θα έχουν τη δυνατότητα να βρουν νέους ορίζοντες. Μέσα από μία τέτοια τριβή, η εκπαιδευτική πράξη πρόκειται να αναβαθμιστεί και το μάθημα να γίνει πιο δημιουργικό, ενεργοποιώντας το χέρι, την καρδιά και τη σκέψη του μαθητή, μέσα σε καθεστώς μεγαλύτερης και συνάμα δημιουργικότερης μαθησιακής κι εκπαιδευτικής ελευθερίας.

Το συνέδριο έδωσε τη δυνατότητα για άλλη μια φορά σε περαιτέρω αποσαφήνιση του όρου. Προέκυψε πως η δημιουργική γραφή είναι μια επιστήμη που συνεργάζεται με πολλές άλλες επιστήμες. Φάνηκε η χρησιμότητά της, τόσο στην γενική όσο και στην ειδική εκπαίδευση. Αποδείχτηκε πως πέρα από τις τεχνικές μεθόδους της γραφής μπορεί ώριμα να παντρέψει επιστήμες όπως είναι φιλοσοφία, η κοινωνιολογία, η παιδαγωγική και η ψυχολογία. Δόθηκαν διαλέξεις από θιασώτες της δημιουργικής γραφής τόσο από την Ελλάδα όσο και από το εξωτερικό.

Άνθρωποι που ασχολούνται χρόνια με τις τέχνες και τα γράμματα σε ένα πρακτικό και όχι μόνο θεωρητικό επίπεδο τίμησαν τη διοργάνωση του συνεδρίου και συνέδραμαν με το κύρος και τις γνώσεις τους στην προσπάθεια ενδυνάμωσης της Δημιουργικής Γραφής στο πανεπιστημιακό επίπεδο που της αξίζει. 

Τιμώμενο πρόσωπο του συνεδρίου ήταν ο συνθέτης και δημιουργός Θάνος Μικρούτσικος καθώς, όχι άδικα, αποτελεί έναν καλλιτέχνη σύμβολο με σύνθεση και λόγο βαθιά ριζωμένα στην ελληνική πραγματικότητα των τελευταίων  σαράντα και πλέον χρόνων. Η παρουσία του Θάνου Μικρούτσικου κατέστη εξίσου σημαντική όσο κι εκείνη των μεγάλων συγγραφέων καθηγητών και επιστημόνων, εγχώριων και μη, οι οποίοι προσέδωσαν αμέριστο κύρος με τις ομιλίες τους σχετικά με την επιστήμη της δημιουργικής γραφής.

Οι εισηγήσεις που έλαβαν χώρα στις αίθουσες του Ιονίου Πανεπιστημίου αφορούσαν τη δυναμική της δημιουργικής γραφής τόσο στη συγγραφή όσο και στην εκπαίδευση ενώ τα θέματα που απασχόλησαν τους εισηγητές ήσαν ποικίλα. Οι θεματικοί άξονες πάνω στους οποίους κινήθηκε το συνέδριο είναι: Εκπαίδευση και Διδακτική της Δημιουργικής Γραφής, Ζητήματα μεθόδου και συγγραφής (σκηνικό, χαρακτήρες, πλοκή, οπτική γωνία, αφηγητής), Θεωρητικές και Κριτικές προσεγγίσεις της Δημιουργικής Γραφής, Είδη λογοτεχνικής γραφής (ποίηση, στιχουργική, πεζογραφία, διασκευή λογοτεχνικού έργου, θεατρικό κείμενο, χρονογράφημα, σενάριο, δημοσιογραφικός λόγος κ.ά.), Παιδική Λογοτεχνία και Δημιουργική Γραφή, Γλώσσα και Δημιουργική Γραφή, Δημιουργική Γραφή και άλλες επιστήμες (Ψυχολογία, Ιστορία, Μαθηματικά, επιστήμες της Μετάφρασης κ.ά.), Δημιουργική Γραφή και Νέες Τεχνολογίες, Δημιουργική γραφή και τέχνες του βιβλίου (τυπογραφία, βιβλιοδεσία), Δημιουργική γραφή και άλλες Τέχνες (μουσική, ζωγραφική κ.ά.).

Με έμφαση στη δημιουργικότητα και με κινητήριο δύναμη τη γραφή αναλύθηκαν και εξετάστηκαν καίρια ζητήματα του αντικειμένου. Άξια λόγου αποτέλεσαν επίσης τα εργαστήρια Δημιουργικής Γραφής που έλαβαν χώρα με εισηγητές τους Andrew Cowan και Andrew Melrose με τις εισηγήσεις τους «Πεζός λόγος – The Artist’s Model», «Παιδική Λογοτεχνία – Act Your Age Writing for Children» και «Πεζός Λόγος What a Story» καθώς και ομιλίες των καλεσμένων ομιλητών «The Rise of Creative Writing » του Andrew Cowan, «Poetics, Poetry and Lyrics as strange bedfellows» του Andrew Melrose, «Creative film criticism» της Alin Tasciyan και «Αυτοπαρατήρηση και δημιουργική γραφή *Ημερολογιακές σημειώσεις για τη γέννηση ενός ποιήματος*» του Ιωάννη Πατίλη.

Φοιτητές, καθηγητές, συγγράφεις και πολλοί άλλοι είχαν την δυνατότητα να μοιραστούν και να μοιράσουν μέσα από μια ελπιδοφόρα συνάντηση σκέψεις και ιδέες για το μέλλον. Κάπως έτσι η μικρή πόλη της Φλώρινας με σύσσωμο το διδακτικό προσωπικό και τους φοιτητές του μεταπτυχιακού προγράμματος ταξίδεψαν στο νησί των Φαιάκων κι αλληλεπίδρασαν δημιουργικά. Το ταξίδι της Δημιουργικής Γραφής και η αμέριστη απήχηση που είχε οφείλει πολλά στην επιστημονική επιτροπή η οποία απαρτίζεται από τους: Κωτόπουλο Τριαντάφυλλο (Διευθυντή και Επιστημονικό Υπεύθυνο Μ.Π.Σ. «Δημιουργική Γραφή) και τους αντιπροέδρους  Βαλτινό Θανάση (Ακαδημαϊκό και Συγγραφέα) και τον Πατρίκιο Τίτο (Ποιητή).

Συνεχίζοντας το έργο αυτό, μέσα από τις διεπιστημονικές δραστηριότητες του προγράμματος, το πανεπιστήμιο και η πόλη της Φλώρινας απέκτησαν διασυνδέσεις, συνδράμοντας στην εξέλιξη του επιστημονικού πεδίου της δημιουργικής γραφής και κάνοντας ρητό πως η δημιουργική γραφή στην Ελλάδα ωρίμασε στην Φλώρινα. Μια μικρή πόλη που ύψωσε το ανάστημα της, πλέον αναμετριέται άξια με τα μεγάλα Πανεπιστήμια των Ευρωπαϊκών Χωρών.

Το όραμα του αείμνηστου καθηγητή, ποιητή και εκδότη συνεχίζει με τόλμη και πάθος ο Κωτόπουλος Τριαντάφυλλος, Διευθυντής και Επιστημονικός Υπεύθυνος Μ.Π.Σ. «Δημιουργική Γραφή», Αναπληρωτής Καθηγητής Δημιουργικής Γραφής και Νεοελληνικής Λογοτεχνίας καθώς και ποιητής. Πρώτος ο ίδιος τόλμησε την διάκριση των δύο κατευθύνσεων σε εκπαίδευση και συγγραφή κατά το ακαδημαϊκό έτος 2016, επίσης προσωπική του ιδέα ήταν και τα διεθνή συνέδρια που διεξήχθησαν έως σήμερα (2013 στην Αθήνα, 2015 Κέρκυρα και 2017). Αξιοσημείωτο είναι να αναφερθεί πως ο κ. Κωτόπουλος επιδίωξε τη συνεργασία με το ΕΑΠ και πέρασε σε πολύ περισσότερο κόσμο με τη μέθοδο της Ανοικτής και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης κάτι που είχε μεγάλη ανταπόκριση.                        

Στην ερώτησή μας εάν  το συνέδριο ήταν  ένα από τα πολλά ή κάτι το διαφορετικό ο κ. Τριαντάφυλλος Κωτόπουλος μας απαντά πάντα ελπιδοφόρα πως «Αν ήταν ένα από τα πολλά καλά, είμαστε ευχαριστημένοι. Θεωρούμε όμως πως έκανε και τη διαφορά!»

Με ένταση και ελπίδα επιστρέφουμε από  την κοσμοπολίτικη Κέρκυρα και το 3ο Διεθνές Συνέδριο Δημιουργικής Γραφής στη γραφική Φλώρινα με τα μπαγκάζια μας γεμάτα φαντασία, όνειρα κι όρεξη για δουλειά!