ΛΕΞΗtanil
τ.4

Τόλμη και πειραματισμός, η συνταγή για μια παράδοση


Τριαντάφυλλος Η. Κωτόπουλος


Υπεύθυνος έκδοσης ΛΕΞΗτανίλ,
Αναπληρωτής Καθηγητής Δημιουργικής Γραφής και Νεοελληνικής Λογοτεχνίας –  Επιστημονικά Υπεύθυνος Μ.Π.Σ. "Δημιουργική Γραφή"
Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας

 

Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Δημιουργική Γραφή» του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, το πρώτο και το καλύτερο στο είδος του στον ελληνικό χώρο, συμπληρώνει σχεδόν μία δεκαετία λειτουργίας από το φθινόπωρο του 2008. Τα χρόνια αυτά υπήρξαν ιδιαίτερα γόνιμα. Η συνεργασία μας με εγνωσμένους καθηγητές ελληνικών και ξένων πανεπιστημίων, λογοτέχνες -πεζογράφους και ποιητές-, θεατρικούς συγγραφείς, σεναριογράφους, μουσικοσυνθέτες, στιχουργούς, κινηματογραφιστές, κριτικούς και εκδότες, η οργάνωση και διεξαγωγή δύο διεθνών συνεδρίων με θέμα τη «Δημιουργική Γραφή», ενώ επίκειται αισίως το τρίτο συνέδριο, και η εκπόνηση δεκάδων διπλωματικών εργασιών υπό το πρίσμα της Δημιουργικής Γραφής, καθιστούν πλέον το εν λόγω Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα, πέραν του πρωτοποριακού του χαρακτήρα, ώριμο και ουσιαστικά εξελισσόμενο. Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Δημιουργική Γραφή» αποδεικνύει στην πράξη ότι ένα περιφερειακό πανεπιστήμιο, τολμώντας να πειραματιστεί, διευρύνοντας επιστημονικά, καλλιτεχνικά και κοινωνικά με σημαντικές συνεργασίες ένα φιλόδοξο πρόγραμμα σπουδών, μπορεί να κτίσει μία παράδοση σ’ ένα ακαδημαϊκό πεδίο στο οποίο κανένα άλλο ελληνικό πανεπιστήμιο δεν είχε νωρίτερα επιχειρήσει να επενδύσει. 

Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Δημιουργική Γραφή έδωσε ήδη την ευκαιρία σε δεκάδες αποφοιτούς του ν’ αποκτήσουν το κατάλληλο ακαδημαϊκό υπόβαθρο ώστε να απασχοληθούν σε διάφορα επαγγελματικά και ερευνητικά πεδία που συνδέονται με την πολιτισμική αγορά ευρύτερα, αλλά και εξειδίκευσε εκπαιδευτικούς και στελέχη της εκπαίδευσης στην ανάπτυξη προγραμμάτων διδασκαλίας της λογοτεχνίας και της δημιουργικής παραγωγής του ελληνικού λόγου. Πέραν τούτων όμως, υπήρξε επιπλέον φυτώριο πεζογράφων, ποιητών, θεατρικών συγγραφέων, στιχουργών και εν γένει δημιουργών, που είτε επιχείρησαν την πρώτη εκδοτική απόπειρά τους ως συνέχεια των σπουδών τους είτε ήρθαν σ’ εμάς έχοντας ήδη διαγράψει μια πορεία στα λογοτεχνικά πράγματα με την επιθυμία να εξελιχθούν και να ωριμάσουν συγγραφικά, σπουδάζοντας το πλησιέστερο στην καλλιτεχνική δράση τους ακαδημαϊκό αντικείμενο, τη Δημιουργική Γραφή.

Τολμώντας ένα ακόμη βήμα προς την ποιοτική εξέλιξη των σπουδών στη Δημιουργική Γραφή στην Ελλάδα, είμαστε πλέον στην ευχάριστη θέση να έχουμε την πρώτη διατριβή-μυθιστόρημα που εκπονήθηκε από ελληνικό πανεπιστήμιο, πράγμα το οποίο μπορεί να είναι ήδη ‒εδώ και δεκαετίες‒ σύνηθες από ανάλογα προγράμματα πανεπιστημίων του εξωτερικού, αλλά δεν παύει να συνιστά ένα πρωτοποριακό εγχείρημα για τα ελληνικά δεδομένα. Υποψήφιος διδάκτορας της εν λόγω διατριβής ο Γιώργος Παναγιωτίδης, βραβευμένος συγγραφέας και καταξιωμένος δάσκαλος του γνωστικού αντικειμένου της Δημιουργικής Γραφής, και επόπτης καθηγητής ο γράφων, Τριαντάφυλλος Η. Κωτόπουλος.

Ο Γιώργος Παναγιωτίδης ανήκε στην πρώτη ομάδα φοιτητών μας και ολοκλήρωσε τον κύκλο σπουδών του με την υποστήριξη της εξαιρετικής διπλωματικής του εργασίας το 2011. Ήρθε κοντά μας έχοντας ήδη αρκετά βιβλία στο ενεργητικό του, μία δεκαετή πορεία στην κριτικογραφία και μία διάκριση, το βραβείο μυθιστορήματος του περιοδικού Διαβάζω» (νυν Αναγνώστη) για το μυθιστόρημά του Ερώτων και αοράτων. Έκτοτε είναι συνεργάτης και διδάσκων στο πρόγραμμα, αποδεικνύοντας έμπρακτα ότι ένα ΜΠΣ στη Δημιουργική Γραφή κερδίζει τολμώντας να αξιοποιήσει επιστημονικά και διδακτικά λογοτέχνες οι οποίοι έχουν επιπλέον περάσει από τη βάσανο των αντίστοιχων ακαδημαϊκών σπουδών. Στο μεταξύ, όπως το ισχυρίζεται και ο ίδιος, με επιπλέον ουσιαστικό εφόδιο τις σπουδές του, εξέλιξε τη συγγραφική του δραστηριότητα και εμπλούτισε την εκδοτική πορεία του μ’ ένα δοκίμιο για τον Γιώργο Σεφέρη και την Παρωδία ‒το οποίο βρέθηκε στη μικρή λίστα των υποψήφιων δοκιμίων για το βραβείο του Αναγνώστη‒, με δύο ποιητικές συλλογές και με τη μεταφρασμένη ποίηση της Αμερικανίδας ποιήτριας Elizabeth Bishop συνοδευόμενης από ένα εκτενές επίμετρο. Επιστέγασμα αυτής της πορείας είναι η ολοκλήρωση της διατριβής του στη Δημιουργική Γραφή, η οποία και αποτελείται από ένα μυθιστόρημα μαζί με τη θεωρητική υποστήριξη-ανάλυσή του ή “exegesis”, όπως έχει επικρατήσει να ονομάζεται στις αντίστοιχες αγγλόφωνες διατριβές.

Το μυθιστόρημα του Παναγιωτίδη με τον τίτλο Ίσος Ιησούς είναι το πρώτο ακαδημαϊκό μυθιστόρημα που κατατίθεται και αξιολογείται από ελληνικό πανεπιστήμιο ως μέρος μιας ακαδημαϊκής διατριβής. Το προσεχές φθινόπωρο αναμένεται η έκδοσή του από τις εκδόσεις «Γαβριηλίδης», καθώς ήδη έχει συμφωνηθεί, ενώ θ’ ακολουθήσει και η έκδοση του θεωρητικού μέρους από τον ίδιο οίκο. Από την πλευρά του, το ΜΠΣ «Δημιουργική Γραφή» του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, με την κατάθεση της πρώτης αυτής κατ’ εξοχήν λογοτεχνικής διατριβής, αποδεικνύει τη θέλησή του να πρωτοπορεί και θέτει το εγχείρημα του Παναγιωτίδη ως βασική του στόχευση, επιθυμώντας να στεγάσει στο μέλλον ανάλογες περιπτώσεις λογοτεχνών από όλο το ειδολογικό φάσμα της γραφής.